Kweek een dressuurbody! • Dressuur Magazine Ga naar hoofdinhoud

Kweek een dressuurbody!

Foto: www.arnd.nl
Foto: www.arnd.nl

Voor de training van je paard zijn het opbouwen van conditie en kracht van belang. Zowel bij paarden als bij mensen wordt de kans op blessures aanzienlijk verminderd door de juiste krachttraining. Hoeveel en wat voor soort kracht hebben ruiters zélf eigenlijk nodig om dressuur te rijden? Fysiotherapeute, manueel therapeute en flexchair-trainer Susanne Jens vertelt er meer over.

Ruiters focussen zich hoofdzakelijk op de fitheid van het paard. Voor paarden is de hulp van een fysiotherapeut, chiropractor of masseur heel gebruikelijk, maar helaas vergeten we vaak onszelf, terwijl fitheid van de ruiter heel belangrijk is om goed te kunnen paardrijden”, begint Susanne. “De rompstabiliteit is hierbij van cruciaal belang en dan gaat het om de diepliggende buik- en rugspieren (‘local stabilizers’, zie onderaan de tekst), deze leveren stabiliteit. De oppervlakkige ‘global movers’ spelen hier een secundaire rol. Paardrijden vereist een hoge mate van coördinatie en controle van het hele lichaam, want elke verandering die een ruiter maakt in zijn houding en zit voelt het paard.”

Type bodybuilder

“Bij de verschillende takken van sport gebruik je ook verschillende spiergroepen. Vandaar dat ruiters die geen of nauwelijks andere sporten beoefenen, een heel typische spierontwikkeling hebben. Sommige spiergroepen zijn behoorlijk ontwikkeld, andere daarentegen veel minder. En dat kan leiden tot eenzijdige belasting. Door doelgerichte kracht- en stretchoefeningen voor deze spieren uit te voeren, kunnen overbelasting en blessures worden voorkomen. Het gaat hierbij voornamelijk om buik-, rug-, heup- en beenspieren. Daarnaast is ook gerichte training van de nek- en schouderspieren belangrijk voor een juiste houding te paard. Lichaamstype bodybuilder is niet wenselijk in een dressuurzadel. Zulke spierbundels geven snelle en grove kracht en kunnen geen kleine en soepele hulpen geven, wat we juist nodig hebben voor de dressuur.”

Stabiliteit voorop

“Paardrijden is een isometrische oefening. Dit betekent dat specifieke spieren in een bepaalde positie blijven, waardoor de ruiter in balans op het paard blijft zitten. De houdingsspieren zijn hierbij het belangrijkste. Die zorgen voor ‘core stability’, oftewel rompstabiliteit. Daarna volgen kracht, lenigheid, uithoudingsvermogen en snelheid. Maximale of explosieve kracht is niet echt aan de orde. Het duurvermogen van de kracht is wel van belang om de ruiter zijn correcte rompstabiliteit te laten volhouden. Een belangrijk aandachtspunt is de coördinatie van de local stabilizers, want een ruiter moet veel dingen tegelijk uitvoeren en correcte hulpen kunnen geven. Het bewust voelen en klein kunnen meebewegen met het paard is hierbij cruciaal.”

Kleine diepe spieren

“Ruiters hebben niet veel kracht nodig bij het rijden en het is niet goed als dit wel zo voelt. Veel ruiters gebruiken hun global movers waardoor er verkeerd wordt getraind. De focus moet liggen op de local stabilizers. Een ruiter met zwakkere local stabilizers zal meer spanning krijgen op de grotere, global movers dan een ruiter met sterke romp. Als een ruiter alleen deze spiergroep gaat gebruiken, in plaats van de local stabilizers, krijgt hij een verkeerde houding en overmatige krachtinspanning. Door bijvoorbeeld te veel gebruik van de grote rugspieren krijg je een te holle rug en door overmatig gebruik van de iliopsoasspier (heupbeenspier) en grote buikspieren neig je snel tot een stoelzit-houding. Dit is niet wenselijk want dan worden de verkeerde spiergroepen getraind, krijg je een onjuiste houding en dit leidt vaak tot spanning in armen, knijpende benen, enzovoort.”

Lastige cirkel

“Fitheid is van groot belang. Voor ruiters zijn hardlopen, fitness, zwemmen, yoga, pilates en boksen geschikte sporten. Een veel gemaakte fout door ruiters is fitnessen met onjuiste krachtoefeningen gericht op de global movers. Hierbij traint de ruiter de grote, grove spieren en niet de belangrijke local stabilizers. Dit leidt tot een lastige cirkel wat betreft core stability en soms zelfs tot blessures. Ik adviseer gerichte krachttraining met de focus op romp en rug, balans en algemene fitheid, gecombineerd met rek- en strekoefeningen. Dit bij voorkeur onder begeleiding van een fysiotherapeut die zelf ook rijdt. Om te leren en ook te voelen welke diepe intrinsieke spieren het werk moeten doen, is training op de flexchair onder begeleiding van een erkende trainer heel nuttig. Voor ruiters is het ook belangrijk dat de mobiliteit wordt getraind. Ze hoeven niet zo flexibel en lenig als een turner te zijn, maar het is belangrijk dat de rug, heupen en de bovenrug mobiel genoeg zijn om te kunnen meebewegen met het paard. Eventuele blokkades kunnen invloed hebben op de core stability. Deze zijn middels manuele therapie erg goed te verhelpen. ”

Spiergroepen

Er zijn drie verschillende type spieren op het gebied van core stability: global movers, global stabilizers en local stabilizers.
Global movers zijn oppervlakkige, grote spieren die ervoor zorgen dat je grove bewegingen kunt maken met je rug. Het uithoudingsvermogen van deze spieren is vaak niet goed, ze raken snel overbelast bij verkeerde belasting.
Local stabilizers zijn diep gelegen, kleine, intrinsieke spieren die bijvoorbeeld ervoor zorgen dat je lange tijd rechtop kunt zitten. We hebben het dan over de diepe rug- en buikspieren. Het uithoudingsvermogen van deze spieren is vaak erg goed.
De global stabilizers zijn de spieren die tussen de global movers en local stabilizers in zitten. Een slechte core stability zorgt ervoor dat de grote global movers de stabiliserende functie van de local stabilizers proberen over te nemen, vaak met overbelasting en pijnklachten als gevolg. Het is belangrijk om de local stabilizers goed te trainen om dit te voorkomen.

Bron: Dressuur
Tekst: Ellen Liem