Help, mijn paard is hypermobiel! • Dressuur Magazine Ga naar hoofdinhoud

Help, mijn paard is hypermobiel!

Foto: Pierre Costabadie. www.arnd.nl

Je hoort het misschien wel eens iemand zeggen: “dat paard is hypermobiel.” Maar wat betekent dat eigenlijk? Bij welke paarden komt het voor? En zijn er speciale tips voor het management en de training van dit soort paarden? We vroegen het aan Marjorie Westerhof, osteopaat en chiropractor voor paarden en honden.

Westerhof dook enkele jaren geleden in het verschijnsel hypermobiliteit en deed een wetenschappelijk onderzoek bij paarden. “Vanuit mijn achtergrond als humaan fysiotherapeut, was ik al geïnteresseerd in de effecten van hypermobiele gewrichten op het functioneren van mensen. En bij mijn werk met paarden kom ik soms paarden tegen die wel heel erg lenig zijn. De gewrichten van de benen voelen een stuk losser dan normaal en ook de rug kan makkelijker alle kanten op bewegen. Vaak vertellen de eigenaren dat deze paarden lastig recht te richten zijn en als elastiekjes of als een slang aanvoelen. Ook melden ze vaak dat het moeilijk is om kracht en spiermassa op te bouwen” vertelt Westerhof.

Niet alleen KPWN’ers

Westerhof richtte haar onderzoek vooral op KWPN’ers, maar vertelt dat hypermobiliteit bij meerdere rassen voorkomt. “Bij een aantal rassen, zoals PRE’s en IJslanders, is het normaal dat de paarden wat leniger zijn. Daarnaast zie ik het vooral bij grote en jonge KWPN’ers, dieren die op driejarige leeftijd al groter zijn dan 1,70. Maar ik kom het ook wel tegen bij friezen en fjorden.”

Niet gestabiliseerd

Bij paarden bestaat nog geen definitie voor hypermobiliteit. Westerhof: “Bij mensen zien we bewegingen in een of meerdere gewrichten die verder kunnen bewegen dan gemiddeld. Een voorbeeld is het overstrekken van de ellebogen of je duim tegen je onderarm kunnen duwen. De stabiliteit van een gewricht wordt geregeld door ligamenten en spieren. De ligamenten regelen de passieve stabiliteit, dus in rust, de spieren de actieve stabiliteit, dus in beweging.” Bij een hypermobiel paard is die stabiliteit vaak minder. “Als de spieren slap zijn en de ligamenten ook, dan wordt de beweging van een gewricht niet op het normale punt gestopt. Het gewricht kan dan verder door bewegen. Voor een balletdanseres is dat best handig, maar voor een groot jong paard met een ruiter op zijn rug niet” legt Westerhof uit.

Kogels

Er zijn nog geen duidelijke criteria waar een paard aan moet voldoen om hem hypermobiel te noemen. Westerhof selecteerde op basis van haar praktijkervaring een aantal paarden voor haar onderzoek. Ze nam daarbij de kogels als voorbeeldgewricht. Ze vergeleek vermoedelijk hypermobiele paarden met paarden met normale beweeglijkheid. “De kogels van de hypermobiele paarden kunnen verder zijwaarts en naar binnen bewegen. Daardoor is de stabiliteit in zijwaartse richting minder. Ook zakken de kogels van hypermobiele paarden verder door richting de grond” concludeerde Westerhof. “Gemeten hypermobiliteit aan één gewricht maakt nog niet een heel paard hypermobiel natuurlijk. Maar in combinatie met hoe we de paarden tegenwoordig zien bewegen, concludeer ik dat er wel degelijk een grote kans is dat hypermobiliteit bestaat bij paarden.”

Het risico van spektakel

In de (internationale) dressuurring zien we steeds vaker paarden met spectaculaire bewegingen. Westerhof vergeleek haar metingen van het doorzakken van de kogels met een Duits onderzoek uit 1995. Daaruit bleek dat de huidige paarden gemiddeld een stuk leniger zijn. “Als je naar de huidige toppaarden kijkt, dan valt vaak op dat ze zo extreem bewegen” gaat Westerhof verder. “Dit ziet er spectaculair uit en paarden worden steeds meer op grote beweeglijkheid gefokt. Soms leidt dit zelfs tot taktfouten: een draf waarbij nog maar één been tegelijk aan de grond staat bijvoorbeeld. Of een achterbeen dat ver achter de massa gaat, terwijl de voorhoef ongeveer tot de neus van het paard komt. Waarbij de kogels dan bijna de grond raken. Op de lange termijn kan dat volgens mij nooit goed zijn voor de gewrichten, in humane studies is al uitgebreid aangetoond dat hypermobiliteit een verhoogd risico geeft op artrose. Waarom zou dat bij paarden niet ook zo zijn? En laat nu net artrose aan de kogels de meest voorkomende oorzaak zijn van kreupelheid bij dressuurpaarden.”

Is mijn paard hypermobiel?

Hoe herken je een hypermobiel paard? Westerhof: “Ze hebben moeite om hun lijf in balans te laten lopen, ze zakken erg makkelijk met hun gewicht een beetje naar links of naar rechts. Dit vertaalt zich in het over de schouder weglopen, hun onderhals er wat uitduwen en een achterhand die niet in één lijn met de voorhand beweegt. Vaak is er geen sprake van een typische links- of rechtsgebogenheid, deze paarden lijken eerder een soort slang. De schouder naar links, de romp naar rechts en de achterhand weer naar links. Je wordt er als ruiter gek van!” In de training vereisen hypermobiele paarden veel geduld, aandacht en tijd om de basis bevestigd te krijgen. “Houd er ook rekening mee dat een hypermobiel paard makkelijk kan compenseren en daardoor juist vast gaat zitten. Deze paarden hebben vaak baat bij ongeveer drie keer per jaar behandelen. Meestal kan dit teruggebracht worden naar één of twee keer per jaar als ze sterker zijn en meer in balans. Als ze goed getraind en bespierd zijn, is hun lijf ook beter in staat om bijvoorbeeld flink bokken of uitglijden op te vangen.”

Geen diagnose!

Omdat hypermobiliteit geen wetenschappelijk vastgestelde aandoening met een vast aantal kenmerken is, kan je niet spreken van een diagnose, waarschuwt Westerhof. “Wanneer jouw behandelaar jouw paard hypermobiel noemt, op basis van een grotere beweeglijkheid in zijn gewrichten, dan is dat een constatering van hoe jouw paard in zijn lijf zit. Hij is dan wat losser dan gemiddeld. Dat is heel belangrijke en nuttige informatie, want het bepaalt wat voor soort training je paard nodig heeft. De kernwoorden daarbij zijn: rechtrichten, stabiliteit en kracht opbouwen.

Volgende week vertelt Marjorie Westerhof meer over het trainen van een hypermobiel paard.

Marjorie Westerhof is osteopaat en chiropractor voor paarden en honden. Ze is begonnen als humaan fysiotherapeut en heeft daarna vervolgopleidingen gedaan voor paarden op het gebied van  osteopathie, chiropractie, dry needling en een aantal andere technieken. Ze geeft clinics en behandelt op haar eigen praktijk of aan huis. www.paard-en-osteopathie.nl

hrlijn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Lees ook